Cuộc hội đàm cấp cao giữa đại diện hai nước Việt Nam và Lào vừa diễn ra đã ghi nhận nhiều kết quả nổi bật, thể hiện sự gắn kết ngày càng sâu sắc trên phương diện kinh tế - thương mại. Một trong những điểm nhấn lớn nhất là sự tăng trưởng đột phá trong kim ngạch thương mại hai chiều, đánh dấu bước tiến lịch sử trong quan hệ hợp tác song phương.
Theo số liệu chính thức, năm 2024, tổng kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Lào đạt 2,25 tỷ USD, tăng mạnh 38,2% so với năm 2023. Đây là lần đầu tiên kim ngạch thương mại hai chiều vượt mốc 2 tỷ USD, mở ra kỳ vọng về một giai đoạn hợp tác mới, năng động và bền vững hơn. Đáng chú ý, đà tăng vẫn tiếp tục bùng nổ trong nửa đầu năm 2025: chỉ trong 6 tháng đầu năm, tổng kim ngạch đã đạt 1,78 tỷ USD, tăng tới 92,2% so với cùng kỳ năm trước – một mức tăng hiếm có trong khu vực.
Đặc biệt, Lào tiếp tục xuất siêu sang Việt Nam, phản ánh rõ sự chuyển dịch tích cực trong cấu trúc sản xuất và xuất khẩu của nước bạn. Các lĩnh vực như nông sản, năng lượng tái tạo và khai khoáng đang thể hiện năng lực cạnh tranh ngày càng lớn, từ đó góp phần nâng cao cán cân thương mại và đóng góp thiết thực cho tăng trưởng kinh tế Lào. Việc duy trì thặng dư thương mại với Việt Nam cũng giúp củng cố vị thế xuất khẩu của Lào trong khu vực và khơi mở thêm cơ hội hợp tác đa ngành trong tương lai.
Trong bối cảnh toàn khu vực Đông Nam Á đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng và đẩy mạnh mục tiêu tự chủ năng lượng, Lào đã đề xuất một sáng kiến mang tầm chiến lược: Xây dựng kho xăng dầu và khu công nghiệp kinh tế chung Việt – Lào. Sáng kiến này không chỉ tạo nền tảng đầu tư lâu dài mà còn có ý nghĩa đặc biệt trong việc nâng cao năng lực dự trữ nhiên liệu, ổn định nguồn cung và thúc đẩy liên kết sản xuất – hậu cần giữa hai quốc gia.
Về phía Việt Nam, đại diện Bộ Công Thương đã đề xuất Lào cần xây dựng quy hoạch tổng thể các dự án điện dự kiến bán sang Việt Nam, thay vì tiếp tục gửi hồ sơ từng dự án đơn lẻ như trước. Đề xuất này nhằm tạo tính đồng bộ trong quy hoạch nguồn điện nhập khẩu, đảm bảo tính kết nối lưới và cân đối cung – cầu trong dài hạn.
Cũng trong khuôn khổ cuộc hội đàm, hai bên thống nhất đẩy nhanh việc triển khai Hiệp định mua bán điện – than giữa Chính phủ hai nước, đã ký từ tháng 1/2025 và được sửa đổi bổ sung bằng Nghị định thư ký kết tháng 7/2025. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng để hiện thực hóa các dự án năng lượng quy mô lớn, nhất là thủy điện và nhiệt điện than – lĩnh vực Lào có thế mạnh và Việt Nam đang có nhu cầu nhập khẩu ổn định.
Ngoài các cơ chế hợp tác chính thức, hoạt động xúc tiến thương mại giữa hai nước cũng diễn ra sôi động trong thời gian qua. Điểm nhấn là Hội chợ Thương mại Việt – Lào 2025 tổ chức tại thủ đô Viêng Chăn với quy mô 250 gian hàng, quy tụ đông đảo doanh nghiệp từ cả hai phía. Đây không chỉ là cơ hội quảng bá thương hiệu, sản phẩm chủ lực mà còn là nơi kết nối đối tác, mở rộng mạng lưới phân phối và thăm dò thị trường hiệu quả.
Bộ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam – ông Nguyễn Hồng Diên – đã đề nghị phía Lào cung cấp thông tin chi tiết về nhu cầu thị trường, danh mục hàng hóa ưu tiên xuất – nhập khẩu và danh sách các doanh nghiệp đầu mối. Việc chia sẻ dữ liệu này sẽ giúp Việt Nam thiết lập hệ thống kết nối hiệu quả với các nhà nhập khẩu, phân phối lớn tại Lào, từ đó tối ưu hóa dòng chảy thương mại song phương.
Hai Bộ trưởng thống nhất tổ chức Hội nghị Hợp tác phát triển thương mại biên giới Việt – Lào lần thứ XIII vào Quý IV/2025 tại Thanh Hóa. Hội nghị sẽ là dịp quan trọng để đánh giá toàn diện kết quả hợp tác, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn tồn tại lâu nay trong thương mại biên giới – khu vực vốn có tiềm năng lớn nhưng còn thiếu cơ chế vận hành trơn tru.
Ở góc độ chính sách, Lào bày tỏ mong muốn được học hỏi kinh nghiệm từ Việt Nam trong việc cải cách doanh nghiệp nhà nước, thúc đẩy hợp tác công – tư (PPP) và cổ phần hóa hiệu quả. Đồng thời, nước bạn cũng đề nghị phía Việt Nam xem xét tháo gỡ khó khăn trong xuất khẩu mặt hàng đường theo Hiệp định Thương mại Việt – Lào ký từ năm 2015, đặc biệt đối với giai đoạn 2021–2022 – thời điểm nhiều doanh nghiệp Lào gặp vướng mắc về thủ tục, hạn ngạch và giá cả cạnh tranh.
Cuộc hội đàm lần này được xem là một bước ngoặt quan trọng trong hợp tác kinh tế Việt – Lào, khi không chỉ dừng lại ở những con số thương mại kỷ lục mà còn mở ra hàng loạt sáng kiến mới mang tính liên kết chiến lược. Với nền tảng chính trị ổn định và quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời, cả hai nước đang đứng trước cơ hội lớn để nâng tầm hợp tác kinh tế, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và cùng vươn ra thị trường khu vực.
