Thông tin được ông Đỗ Diệp Gia Hợp, Phó Trưởng phòng Bảo trì khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP.HCM), chia sẻ tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội của thành phố chiều 18/9. Theo ông Hợp, đây là bước đi quyết liệt nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển hệ thống giao thông công cộng bền vững, giảm tải cho hạ tầng đường bộ vốn đang quá tải.
Trong giai đoạn 2026 – 2035, thành phố dự kiến triển khai đồng loạt 9 tuyến Metro với tổng chiều dài 355 km. Các tuyến bao gồm: Metro số 1 (Bến Thành – An Hạ, kéo dài đến TP mới Bình Dương), Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương, Bến Thành – Thủ Thiêm, Tham Lương – Củ Chi, kéo dài đến Thủ Dầu Một), Metro số 3 (Hiệp Bình Phước – An Hạ), Metro số 4 (Đông Thạnh – Tân Sơn Nhất – Bến Thành – Hiệp Phước), Metro số 5 (Long Trường – Xa lộ Hà Nội – Cầu Sài Gòn – Bảy Hiền – depot Đa Phước), Metro số 6 (Vành đai trong) và Metro số 7 (Tân Kiên – Thủ Thiêm – Vinhomes Grand Park). Ngoài ra, Tập đoàn Vingroup cũng đề xuất đầu tư tuyến đường sắt kết nối trung tâm TP.HCM với Cần Giờ.
Tổng vốn đầu tư cho 9 tuyến Metro ước tính khoảng 44 tỷ USD. UBND TP.HCM xác định nguồn vốn sẽ đến từ ngân sách nhà nước, vốn ODA và hình thức đối tác công – tư (PPP). Thành phố cũng dự kiến áp dụng mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD), khai thác giá trị gia tăng từ đất dọc theo các tuyến Metro để bổ sung nguồn lực.
Ban Quản lý Đường sắt đô thị được giao làm chủ đầu tư, tổ chức lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật tổng thể và xây dựng Đề án Huy động vốn để cụ thể hóa lộ trình. Công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được lên kế hoạch hoàn tất vào năm 2027, nhằm tạo điều kiện khởi công đồng loạt toàn bộ các tuyến.
Trước đó, TP.HCM đã thành lập Ban chỉ đạo phát triển Metro do Bí thư Thành ủy làm Trưởng ban. HĐND thành phố cũng ban hành Nghị quyết 38 về phát triển đô thị TOD, bố trí vốn và giao nhiệm vụ cho Ban Quản lý Đường sắt đô thị triển khai.
Đáng chú ý, nhờ cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 188, nhiều thủ tục được rút gọn. Cụ thể, Metro số 1 có thể rút ngắn tiến độ khoảng 3 tháng, Metro số 2 rút ngắn ít nhất 12 tháng, còn các dự án khác không phải lập lại thủ tục chủ trương đầu tư, giúp tiết kiệm tới 3 năm. Đây được xem là cú hích lớn trong việc đẩy nhanh tiến độ, đồng thời mở đường cho cơ chế huy động vốn, hợp tác quốc tế và chuyển giao công nghệ.
TP.HCM đặt mục tiêu khởi công tuyến Metro số 2 ngay cuối năm 2025, sau đó triển khai đồng loạt 9 tuyến vào năm 2027. Đến năm 2030, thành phố hướng tới mở rộng 555 km đường sắt đô thị, và đến năm 2035, hệ thống Metro sẽ đáp ứng từ 30 – 40% nhu cầu đi lại bằng phương tiện công cộng, nâng lên 40 – 60% sau năm 2045.
Khi được kết nối mở rộng với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, tổng chiều dài mạng lưới Metro TP.HCM dự kiến vượt mốc 1.000 km. Đây sẽ là nền tảng hình thành hệ thống giao thông hiện đại, giúp giảm ùn tắc, cải thiện chất lượng sống đô thị và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho toàn vùng Đông Nam Bộ.
