Sở Quy hoạch và Kiến trúc TP.HCM vừa công bố kết quả cuộc thi ý tưởng quy hoạch Công viên Lịch sử - Văn hóa Dân tộc sau gần 8 tháng tổ chức. Khu vực nghiên cứu quy hoạch có quy mô khoảng 395ha, nằm giữa sông Đồng Nai, xa lộ Hà Nội, depot Long Bình của tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên và các khu dân cư hiện hữu.
Cuộc thi không có giải nhất, song có hai giải nhì được trao cho liên danh Sasaki Associates – Công ty Tư vấn Xây dựng Ánh Dương và Công ty TNHH Kiến trúc NDV cùng Cộng sự. Giải ba thuộc về Công ty TNHH Võ Gia Corp (VGC), trong khi hai giải khuyến khích được trao cho liên danh Dinh Phat – Huni Architectes và TJUPDI – GTD. Các phương án đạt giải đều được đánh giá cao nhờ cách tiếp cận mới mẻ, hiện đại nhưng vẫn tôn trọng giá trị truyền thống và yếu tố bản sắc văn hóa dân tộc.
Theo Sở Quy hoạch và Kiến trúc, các đồ án dự thi tập trung vào việc lấy văn hóa – lịch sử làm trục xuyên suốt trong tổ chức không gian, biến công viên trở thành “bảo tàng mở” ngoài trời nhằm giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Hệ thống giao thông xanh – thân thiện môi trường được quy hoạch đồng bộ, kết nối các phân khu chức năng như khu sinh hoạt cộng đồng, khu trải nghiệm, bảo tàng lịch sử, khu cảnh quan ven sông Đồng Nai và cù lao Bà Sang.
Đặc biệt, nhiều ý tưởng chú trọng yếu tố tín ngưỡng và sinh thái, vừa bảo tồn các công trình tôn giáo hiện hữu, vừa bổ sung khu du lịch tâm linh, tạo sức hút du lịch mới cho khu vực phía Đông TP.HCM. Công viên được định hướng trở thành “lá phổi xanh” của thành phố, đồng thời là điểm đến văn hóa – du lịch – giáo dục quy mô vùng.
Dự án Công viên Lịch sử - Văn hóa Dân tộc được khởi xướng từ những năm 1990, với 4 khu chức năng lớn gắn liền các giai đoạn lịch sử từ thời các vua Hùng dựng nước đến thời đại Hồ Chí Minh. Đây là nơi tái hiện các sự kiện, nhân vật và công trình tiêu biểu của dân tộc, đồng thời tích hợp khu vui chơi, sinh hoạt văn hóa, cảnh quan thiên nhiên và hạ tầng kỹ thuật hiện đại.
Tuy nhiên, sau hơn 20 năm triển khai, công viên vẫn chưa được đầu tư hoàn chỉnh do thiếu vốn, thiếu cơ chế thu hút xã hội hóa, khiến tiềm năng chưa được khai thác tương xứng. Việc TP.HCM khởi động lại quy hoạch lần này được kỳ vọng sẽ “đánh thức” đại dự án 400ha giữa lòng thành phố, tạo cú hích cho TP. Thủ Đức phát triển cân bằng giữa công nghiệp – công nghệ cao và không gian sinh thái – văn hóa.
Theo định hướng quy hoạch chung TP. Thủ Đức đến năm 2040, khu công viên sẽ đóng vai trò “trục xanh trung tâm”, là không gian công cộng đa chức năng kết hợp các hoạt động văn hóa, giáo dục, thể thao, du lịch và dịch vụ hỗ trợ. Dù có thể đan xen một số khu dịch vụ hỗn hợp, quy hoạch vẫn không bố trí chức năng ở, nhằm đảm bảo công viên được sử dụng đúng mục tiêu công cộng và bảo tồn giá trị văn hóa – lịch sử lâu dài.
