Doanh nghiệp kỳ vọng sự minh bạch và chuyên nghiệp hóa thị trường
Phản ứng trước thông tin Bộ Xây dựng đang triển khai đề án, ông Trần Trọng Vũ – Giám đốc kinh doanh Công ty CP Xây dựng DHCONS – cho rằng việc thành lập trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý là điều tất yếu và rất được hoan nghênh. Theo ông Vũ, mô hình này không chỉ giúp loại bỏ tình trạng đầu cơ và giao dịch "chui" thông qua phòng công chứng mà còn buộc các chủ đầu tư phải chứng minh tính pháp lý minh bạch của dự án trước khi được phép niêm yết giao dịch. Đặc biệt, khi trung tâm này đi vào vận hành, người dân sẽ không còn phải mất nhiều thời gian di chuyển giữa các cơ quan chức năng như văn phòng công chứng, đăng ký đất đai hay cơ quan thuế.
“Một trung tâm có thể giải quyết trọn gói các thủ tục sẽ giúp cắt giảm thời gian, chi phí cho người dân, đồng thời hạn chế thất thu thuế, tăng cường quản lý nhà nước và tạo ra môi trường giao dịch chuyên nghiệp hơn”, ông Vũ nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Vũ Cương Quyết – CEO Đất Xanh Miền Bắc – cho rằng đây là tín hiệu tích cực không chỉ với người dân mà cả các doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Tuy nhiên, ông cũng đặt ra một số vấn đề về năng lực vận hành: “Mỗi năm thị trường ghi nhận hàng trăm ngàn giao dịch. Trung tâm liệu có đủ hạ tầng công nghệ, nhân lực và mạng lưới phủ rộng để xử lý toàn bộ khối lượng công việc này? Nếu trung tâm chỉ đặt tại cấp tỉnh, như ở Hà Nội, người dân ở xa như Hà Đông hay Phú Xuyên sẽ gặp nhiều bất tiện”.
Ngoài ra, ông Quyết cũng đề cập đến tình trạng kê khai “hai giá” – một thực tế phổ biến hiện nay mà trung tâm khó lòng kiểm soát nếu không có sự hỗ trợ bằng các quy định pháp lý rõ ràng và chế tài đủ mạnh để răn đe.
Đặt lợi ích người dân làm trung tâm
Theo bà Phạm Thị Miền – Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam – Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý là bước tiến cần thiết, được kỳ vọng tạo nên “cuộc cách mạng” trong quản lý và vận hành thị trường nhà đất. Bà cho biết, hiện Bộ Xây dựng đang dốc toàn lực để hoàn thiện đề án trong thời gian sớm nhất, với khối lượng công việc lớn bao gồm khảo sát trong nước, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và xây dựng hệ thống quy chuẩn vận hành.
Theo bà Miền, đề án sẽ được thiết kế dựa trên ba trụ cột chính: tính an toàn, tính hiệu quả và tối ưu trải nghiệm người dùng.
Thứ nhất, tính an toàn là yêu cầu tiên quyết. Các bất động sản muốn được đưa lên hệ thống niêm yết giao dịch bắt buộc phải có hồ sơ pháp lý rõ ràng. Trung tâm sẽ công khai các thông tin như diện tích, vị trí, loại hình, tình trạng quy hoạch của sản phẩm. Qua đó, người mua sẽ dễ dàng tránh được các dự án “ma”, dự án không đủ điều kiện giao dịch.
Thứ hai, tính hiệu quả đòi hỏi trung tâm phải vận hành với thủ tục nhanh gọn, hợp lý. Việc đặt trung tâm ở đâu, tổ chức ra sao phải căn cứ vào quy mô giao dịch của từng khu vực. Bà Miền cho biết, trong chuyến khảo sát tại tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc), các trung tâm giao dịch tại đây luôn có đại diện ngân hàng và luật sư túc trực để hỗ trợ người dân hoàn tất quy trình ngay tại chỗ. “Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi mô hình này để tăng tính tiện lợi, tiết kiệm thời gian và giảm áp lực cho người dân”, bà nhận định.
Thứ ba, trung tâm sẽ hướng tới số hóa toàn bộ hệ sinh thái giao dịch bất động sản, từ thông tin người mua – người bán, giá trị tài sản, đến tình trạng pháp lý. Mọi dữ liệu sẽ được lưu trữ, kết nối với hệ thống dữ liệu đất đai, thuế, quy hoạch để tăng tính minh bạch. Khi đó, các giao dịch “bất thường” – ví dụ giá khai thấp hơn giá thị trường – có thể dễ dàng bị phát hiện thông qua công cụ đối chiếu dữ liệu.
Hoàn thiện thể chế để tăng tính răn đe
Song song với việc xây dựng trung tâm và hệ thống dữ liệu số hóa, các chuyên gia cho rằng Nhà nước cần gấp rút hoàn thiện hành lang pháp lý và tăng cường các chế tài xử phạt để ngăn chặn hành vi kê khai sai lệch, gian lận thuế trong giao dịch bất động sản. Bà Miền cho biết Bộ Xây dựng đang phối hợp rà soát lại các văn bản pháp luật liên quan và sẵn sàng đề xuất sửa đổi, bổ sung các điều khoản chưa phù hợp để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu lực thi hành khi trung tâm chính thức đi vào hoạt động.
Việc thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản không chỉ là một cải cách hành chính đơn thuần mà là bước đi mang tính chiến lược trong quá trình minh bạch hóa thị trường, nâng cao năng lực quản lý của Nhà nước, đồng thời mở ra kỳ vọng về một môi trường giao dịch công bằng, hiện đại, giảm thiểu rủi ro cho người dân và nhà đầu tư.
