Sau gần một thập kỷ tạm hoãn, dự án điện hạt nhân Ninh Thuận đang chính thức được tái khởi động theo chỉ đạo từ cấp cao nhất. Đây không chỉ là một quyết định mang tính chiến lược nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, mà còn là bước đi quan trọng trong lộ trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, sạch, giảm phát thải ròng về 0 vào năm 2050 như cam kết của Việt Nam tại COP26.
Trong thông báo phát đi mới đây, Chính phủ nhấn mạnh: việc tái khởi động các dự án nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với phát triển các nguồn điện sạch, bền vững – một trong những yếu tố then chốt để duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế-xã hội ở mức hai con số trong giai đoạn tới và bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.
Bước ngoặt chính sách từ Trung ương
Bộ Chính trị đã thống nhất chủ trương cho phép khởi động lại Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Tiếp đó, Quốc hội khóa XV đã ban hành Nghị quyết số 189/2025/QH15 về các cơ chế, chính sách đặc biệt để thực hiện đầu tư xây dựng dự án. Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia về xây dựng các nhà máy điện hạt nhân và đã chủ trì hai cuộc họp để giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành liên quan.
Theo phân công, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sẽ là chủ đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, trong khi Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam phụ trách triển khai Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2. UBND tỉnh Khánh Hòa được giao nhiệm vụ thực hiện dự án di dân, tái định cư và giải phóng mặt bằng phục vụ hai nhà máy này.
Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn đánh giá cao sự chủ động, nỗ lực của tỉnh Khánh Hòa trong việc triển khai nhiệm vụ được giao, đặc biệt là công tác tuyên truyền để người dân địa phương hiểu và ủng hộ chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng khối lượng công việc từ nay đến cuối năm 2025 là rất lớn, phức tạp, đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao, sự phối hợp chặt chẽ và hành động quyết liệt từ tất cả các bên liên quan.
Tập trung tối đa nguồn lực và tháo gỡ vướng mắc
Để đảm bảo tiến độ thực hiện dự án theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng, Phó Thủ tướng yêu cầu UBND tỉnh Khánh Hòa và các bộ, ngành liên quan tập trung toàn bộ nguồn lực, chủ động rà soát và xử lý các khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền; đồng thời triển khai các nhiệm vụ với tinh thần “thời gian ngắn nhất, hiệu quả cao nhất”.
Ban Chỉ đạo quốc gia được giao phối hợp cùng Ban Tuyên giáo Trung ương và Ban Dân vận Trung ương, xây dựng kế hoạch truyền thông thống nhất, tăng cường cơ chế phối hợp giữa trung ương và địa phương nhằm tạo sự đồng thuận xã hội, đặc biệt tại khu vực dự kiến xây dựng hai nhà máy.
Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, ngành và hai tập đoàn chủ đầu tư tích cực đàm phán các hiệp định liên Chính phủ với đối tác quốc tế về hợp tác đầu tư vào dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Mục tiêu đặt ra là hoàn tất đàm phán Nhà máy Ninh Thuận 1 trong tháng 8/2025 và hoàn tất Ninh Thuận 2 chậm nhất trong tháng 5/2026.
Đồng thời, Bộ này cũng sẽ phối hợp với Bộ Tư pháp, UBND tỉnh Khánh Hòa và các cơ quan liên quan rà soát kỹ các nội dung cần điều chỉnh trong Nghị quyết 189/2025/QH15, trong đó có việc cập nhật lại tên địa phương phù hợp với phân cấp hành chính sau khi sáp nhập.
Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nhiệm vụ rà soát và cập nhật toàn bộ khung pháp lý, bao gồm các quy định của pháp luật Việt Nam, các hướng dẫn an toàn mới nhất của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và thông lệ quốc tế. Trường hợp cần thiết, bộ này sẽ chủ trì sửa đổi Thông tư số 13/2009/TT-BKHCN, hoàn thành trong tháng 8/2025 để hướng dẫn tỉnh Khánh Hòa triển khai thực hiện dự án theo đúng chuẩn an toàn quốc tế.
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, phối hợp với các cơ quan liên quan, sẽ xem xét việc bãi bỏ Quyết định số 1504/QĐ-TTg ngày 28/8/2013 liên quan đến cơ chế bồi thường, hỗ trợ di dân, tái định cư – nhằm phù hợp với tình hình mới. Thời hạn hoàn tất báo cáo trình Thủ tướng là trước ngày 30/7/2025.
Bộ Tài chính cũng đang phối hợp với tỉnh Khánh Hòa rà soát tổng vốn đầu tư cho công tác di dân, GPMB, đề xuất nguồn hỗ trợ từ ngân sách trung ương và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 10/8/2025.
Tăng tốc triển khai bồi thường, tái định cư
Một trong những nội dung trọng tâm hiện nay là công tác bồi thường, tái định cư và giải phóng mặt bằng. Phó Thủ tướng yêu cầu tỉnh Khánh Hòa thực hiện nghiêm túc các quy định, bảo đảm an toàn tối đa cho người dân. Quan điểm nhất quán là người dân sau di dời phải có cuộc sống tốt hơn hoặc tối thiểu bằng nơi ở cũ, có sinh kế bền vững, tránh xáo trộn đời sống và phát sinh khiếu kiện.
EVN và Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam cần sớm hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của hai dự án để trình cấp thẩm quyền điều chỉnh chủ trương đầu tư. Mốc thời gian được đặt ra là tháng 9/2025 đối với Ninh Thuận 1 và chậm nhất tháng 6/2026 đối với Ninh Thuận 2.
Hai tập đoàn cũng phải phối hợp chặt với chính quyền địa phương trong quá trình thực hiện GPMB, đảm bảo tiến độ và chất lượng, không để ảnh hưởng đến sản xuất – kinh doanh và đời sống dân cư xung quanh khu vực dự án.
Trước đó, vào ngày 25/11/2009, Quốc hội khóa XII đã thông qua Nghị quyết số 41/2009/QH12 về chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, bao gồm hai nhà máy với tổng công suất 4.000 MW. Cụ thể, Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 đặt tại xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam, và Ninh Thuận 2 tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải.
Mặc dù sau đó dự án tạm dừng do điều kiện kinh tế, nhưng với những yêu cầu mới về bảo đảm an ninh năng lượng, chuyển đổi xanh và xu thế toàn cầu, việc tái khởi động là một lựa chọn có tính tất yếu.
Việt Nam hiện đang đặt mục tiêu đến năm 2050 phải đạt mức phát thải ròng bằng 0, đồng thời giữ tốc độ tăng trưởng GDP hàng năm ở mức từ 7–9%. Trong bối cảnh các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió còn phụ thuộc vào thời tiết, thì điện hạt nhân – với hiệu suất cao, phát thải gần như bằng 0 – sẽ là trụ cột quan trọng trong cơ cấu năng lượng quốc gia trong tương lai gần.
