Thị trường chứng khoán Mỹ đã trải qua một phiên “bùng nổ” vào ngày 22/8 sau khi nhận được tín hiệu rõ ràng nhất từ Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Jerome Powell: cơ quan này sẽ bắt đầu cắt giảm lãi suất từ mùa thu năm nay. Tuy nhiên, phản ứng từ Tổng thống Donald Trump lại không như kỳ vọng, càng khiến dư luận đặt thêm dấu hỏi về khả năng đưa chính sách tiền tệ trở về mức thấp như trước đại dịch.
Hiện tại, lãi suất vay thế chấp 30 năm tại Mỹ dao động ở mức trung bình 6,7%, gấp hơn 2 lần so với mức khoảng 3% vào năm 2021. Khoảng cách quá lớn này khiến giấc mơ sở hữu nhà ở đích thực trở nên xa vời với nhiều người dân, ngay cả khi lãi suất chuẩn đang có dấu hiệu hạ nhiệt.
Trong bài phát biểu tại hội nghị thường niên Jackson Hole, ông Powell thận trọng cảnh báo rằng lãi suất "trung lập" hiện nay có thể cao hơn so với giai đoạn trước, điều đó đồng nghĩa mức lãi suất siêu thấp trước đại dịch ít có khả năng quay trở lại. Phố Wall đã phản ứng tích cực, nhưng các chuyên gia cảnh báo thị trường có thể đang kỳ vọng quá lạc quan.
Ông Ryan Sweet, chuyên gia tại Oxford Economics, nhận định rằng kỳ vọng thị trường không phù hợp với thực tế: "Thị trường chờ đợi Fed cắt giảm mạnh, trong khi lãi suất trung lập có thể cao hơn họ tưởng."
Song song với tín hiệu từ Fed, Tổng thống Donald Trump liên tục gây áp lực, kêu gọi cơ quan này đưa lãi suất về mức 1%, đồng thời buộc tội Powell phá hủy ngành bất động sản. Dù vậy, các chuyên gia tài chính nhận định đó là mục tiêu gần như không thể đạt được. Hạ lãi suất quá mạnh sẽ đẩy lạm phát lên cao, trong khi giữ nguyên thể hiện sự vô tâm trước gánh nặng kinh tế người dân phải chịu.
Fed đang tìm cách cân bằng trong một bối cảnh vô cùng nhạy cảm: quá cao xảy ra thất nghiệp, quá thấp dẫn đến lạm phát. Và lịch sử đã cho thấy, khi lạm phát tăng vọt—năm 2022 lên mức cao nhất nhiều thập kỷ—Fed buộc phải tăng lãi suất lên 5,3% chỉ trong chưa đầy hai năm. Mô hình “hạ cánh mềm” đã thành công: lạm phát giảm nhưng thị trường lao động vẫn ổn định.
Bối cảnh hiện nay khác hẳn so với những năm gần trước. Khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, chính sách thương mại quyết liệt đã làm xáo trộn nền kinh tế. Tuy ông tuyên bố các mức thuế quan mới không gây lạm phát, thực tế lại khác. Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) tháng 6 và 7 đã tăng lên 2,7%, cao hơn 0,4 điểm phần trăm so với tháng 4—cũng chính là thời điểm thuế quan mới được áp dụng.
Cùng lúc đó, thị trường lao động có dấu hiệu chững lại: số lượng việc làm tạo mới giảm, trong khi người tìm việc cũng ít hơn. Ông Powell cảnh báo mô hình hiện tại mong manh và có thể đảo chiều nhanh chóng, dẫn đến nguy cơ sa thải tăng cao và thất nghiệp gia tăng. Khi chi tiêu tiêu dùng và GDP đều suy yếu, bước cởi mở với cắt giảm lãi suất càng trở nên hợp lý.
Tuy vậy, phát biểu của ông Powell không tràn ngập sự lạc quan. Ông nhấn mạnh: "Chính sách tiền tệ chỉ có thể làm dịu biến động theo chu kỳ, không thể giải quyết các bất ổn cấu trúc." Nghĩa là, khi chính sách thương mại của Nhà Trắng gây rối nền kinh tế, Fed có thể giảm tác động nhưng không thể khắc phục tận gốc.
Sau phát biểu của Powell, thị trường chứng khoán Mỹ đã phản ứng tích cực, đặc biệt tại các chỉ số như Dow Jones và S&P 500. Lãi suất trái phiếu chính phủ có xu hướng giảm nhưng vẫn ở mức cao so với năm 2021.
Các chuyên gia nhìn nhận Fed đang đứng trước ngã ba đường: cân bằng giữa kiềm chế lạm phát và thúc đẩy thị trường lao động. Trong khi đó, ông Trump, với yêu cầu giảm lãi suất nhanh chóng, cùng với chính sách mâu thuẫn của Nhà Trắng, tạo áp lực lớn cho ngân hàng trung ương.
Fed hiện đang tìm kiếm sự điều tiết tinh tế trong một môi trường đầy rủi ro: lạm phát có dấu hiệu giảm, nhưng áp lực lao động và căng thẳng chính sách vẫn cao. Việc cắt giảm lãi suất trong mùa thu có thể xảy ra, nhưng không đến mức thấp như kỳ vọng của thị trường. Và theo phản ứng của ông Trump, rõ ràng việc hạ lãi suất về mức 1% là điều gần như không thể.
