Với chiều dài hơn 190km, đoạn tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đi qua tỉnh Quảng Trị đang đối mặt với thách thức cực lớn về vốn và tiến độ khi cần tới 17.064 tỷ đồng để giải phóng mặt bằng, ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 7.200 hộ dân.
UBND tỉnh Quảng Trị vừa tổ chức cuộc họp trực tiếp và trực tuyến đến các xã, phường có tuyến đường đi qua, nhằm “gỡ nút” cho công tác giải phóng mặt bằng phục vụ tuyến đường sắt tốc độ cao quốc gia – một dự án hạ tầng được kỳ vọng sẽ làm thay đổi diện mạo giao thông trục Bắc – Nam trong tương lai.
Theo quy hoạch, tuyến đường sắt tốc độ cao dài 1.541 km, nối từ ga Ngọc Hồi (Hà Nội) đến ga Thủ Thiêm (TP.HCM), với tổng mức đầu tư 67,34 tỷ USD. Riêng đoạn đi qua địa bàn tỉnh Quảng Trị dài hơn 190 km, chiếm khoảng 1.865 ha đất, dự kiến xây dựng 2 ga hành khách chính tại phường Đồng Sơn và Nam Đông Hà, cùng 4 trạm bảo dưỡng và nhiều công trình hạ tầng đồng bộ.
Tuyến này đi qua 35 xã, phường và ảnh hưởng trực tiếp đến 7.277 hộ dân. Để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, Quảng Trị cần huy động 17.064 tỷ đồng – con số khổng lồ, bao gồm cả chi phí tái định cư và xử lý các vấn đề dân sinh phát sinh.
Loạt vướng mắc "níu chân" tiến độ
Dù được xác định là dự án trọng điểm, song quá trình triển khai tại Quảng Trị vẫn đang vướng nhiều điểm nghẽn: từ việc điều chỉnh hướng tuyến, tiến độ bàn giao mốc giới chậm, đến việc chưa rõ cơ chế ứng vốn và các vướng mắc pháp lý liên quan đến đất đai sau sáp nhập hành chính.
Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hoàng Nam thẳng thắn chỉ ra trách nhiệm của các sở, ngành, địa phương và yêu cầu không để xảy ra tình trạng chủ quan, trì trệ khiến dự án bị chậm tiến độ. Ông nhấn mạnh: “Từng địa phương, đơn vị phải xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, rõ việc – rõ người – rõ nguồn lực”.
Hành động quyết liệt – Ưu tiên quyền lợi người dân
Phó Chủ tịch Hoàng Nam cũng yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn thiện hồ sơ pháp lý, quy hoạch các khu tái định cư, xây dựng phương án bố trí vốn trình Bộ Tài chính và Chính phủ. Đồng thời, phải ban hành hướng dẫn cụ thể về chuyển đổi mục đích sử dụng đất, đảm bảo quyền lợi người dân bị ảnh hưởng và không để phát sinh khiếu kiện kéo dài.
UBND các xã, phường được giao nhiệm vụ ứng dụng công nghệ để quản lý thực địa, kiểm soát ranh giới giải phóng mặt bằng, kiên quyết xử lý các công trình xây dựng trái phép trong vùng dự án. Các Ban chỉ đạo cấp xã, phường cũng được yêu cầu kiện toàn tổ chức, đảm bảo điều hành thông suốt.
Song song, tỉnh giao các đơn vị nghiên cứu, đề xuất điều chỉnh ranh giới khu vực dự án về phía Nam để chuẩn bị cho giai đoạn mở rộng, nâng cao tính chủ động trong quy hoạch.
Dự án trọng điểm – phép thử năng lực điều hành địa phương
Với tổng vốn đầu tư toàn tuyến lên đến hàng chục tỷ USD, đường sắt tốc độ cao không chỉ là biểu tượng phát triển hạ tầng mà còn là phép thử cho năng lực điều hành, quản lý của chính quyền địa phương. Đối với Quảng Trị – một tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn – thì việc huy động 17.064 tỷ đồng để giải phóng mặt bằng là một nhiệm vụ đầy áp lực, đòi hỏi phải có sự phối hợp đồng bộ, linh hoạt giữa các cấp.
Nếu vượt qua được bài toán khó này, Quảng Trị sẽ có cơ hội bước lên một “hệ sinh thái” phát triển mới, không chỉ về giao thông mà còn là đòn bẩy thu hút đầu tư, đô thị hóa và cải thiện đời sống người dân trên toàn tuyến đi qua.
