Dự án cao tốc Hữu Nghị – Chi Lăng, với tổng mức đầu tư hơn 11.000 tỷ đồng, đang được khẩn trương triển khai như một mắt xích chiến lược của tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông. Đây không chỉ là đoạn đầu tiên của tuyến cao tốc huyết mạch, mà còn là dự án đặc biệt quan trọng về địa chính trị – kinh tế, khi kết nối trực tiếp ba cửa khẩu quốc tế gồm Hữu Nghị, Cốc Nam và Tân Thanh, thúc đẩy mạnh mẽ giao thương biên giới và phát triển logistics khu vực Đông Bắc.
Dự án có tổng chiều dài gần 60km, bao gồm tuyến chính dài hơn 43km và hai đoạn kết nối các cửa khẩu dài khoảng 17km. Tuyến cao tốc bắt đầu từ nút giao với Quốc lộ 1 tại khu vực cửa khẩu Hữu Nghị (huyện Cao Lộc), kết thúc tại xã Mai Sao (huyện Chi Lăng), nơi giao cắt với cao tốc Bắc Giang – Chi Lăng.
Giai đoạn 1 của dự án được đầu tư với quy mô 4 làn xe, nền đường rộng 17m; khi hoàn chỉnh sẽ mở rộng lên 6 làn xe, mặt cắt ngang 32m. Hai đoạn kết nối đến cửa khẩu Tân Thanh và Cốc Nam được triển khai với quy mô 2 làn xe (rộng 14,5m), dự kiến mở rộng lên 4 làn (22m) trong giai đoạn sau. Công trình được chính thức khởi công từ ngày 21/4/2024, mục tiêu thông xe kỹ thuật vào cuối năm 2025 và hoàn thành toàn bộ trong năm 2026.
Tiến độ bám sát kế hoạch, nhưng vẫn còn “điểm nghẽn” mặt bằng
Tính đến đầu tháng 8/2025, tỉnh Lạng Sơn đã bàn giao 546/557ha mặt bằng, tương đương 97,9%. Riêng tuyến chính đã hoàn tất bàn giao trên 57/59,7km. Dù vậy, một số điểm bàn giao theo kiểu “xôi đỗ” – chỗ có, chỗ chưa – đã gây khó khăn đáng kể cho việc triển khai thi công đồng bộ.
Toàn tuyến hiện còn khoảng 102 hộ dân chưa di dời, phần lớn do các khu tái định cư chưa hoàn thiện, dù người dân đã đồng thuận tạm thời chuyển đến nơi ở lân cận. Bên cạnh đó, còn 32 vị trí liên quan đến hạ tầng kỹ thuật như hệ thống cấp điện, nước, thông tin liên lạc và tín hiệu đường sắt chưa được xử lý triệt để, cản trở tiến độ thi công ở nhiều hạng mục.
Tăng tốc thi công, huy động tối đa nguồn lực
Để tháo gỡ các vướng mắc, doanh nghiệp dự án do Tập đoàn Đèo Cả làm tổng thầu đã thành lập tổ công tác chuyên trách, trực tiếp hỗ trợ chi phí di dời dân cư, san gạt mặt bằng và xử lý các vướng mắc kỹ thuật. Doanh nghiệp cũng sẵn sàng tạm ứng vốn cho địa phương trong trường hợp cần thiết nhằm không làm gián đoạn thi công.
Hiện tại, trên toàn tuyến đã huy động hơn 2.600 cán bộ, công nhân kỹ thuật, cùng với hơn 1.200 thiết bị cơ giới hiện đại. Dự án đang được triển khai với 141 mũi thi công trên 4 gói thầu chính. Tính đến cuối tháng 7/2025, sản lượng thi công đã đạt trên 2.150 tỷ đồng, tương đương 43% giá trị hợp đồng. Mục tiêu trong năm 2025 là nâng sản lượng lên hơn 5.000 tỷ đồng, hoàn thiện lớp bê tông nhựa trên toàn bộ hơn 50km tuyến chính.
Trước tác động của mùa mưa, các nhà thầu được yêu cầu tranh thủ thời tiết thuận lợi để tích trữ vật liệu, tăng cường gia công cấu kiện tại xưởng và linh hoạt điều chỉnh kế hoạch thi công. Những hạng mục có thể triển khai độc lập như cầu, cống, nền đường sẽ được ưu tiên đẩy nhanh tiến độ.
Tại công trường, ông Hồ Minh Hoàng – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả – nhấn mạnh quan điểm “rõ trách nhiệm, rõ tiến độ”. Ông yêu cầu rà soát toàn bộ các vị trí chưa được bàn giao hoặc vướng hạ tầng, lập danh sách cụ thể để trình UBND tỉnh và các bộ ngành liên quan, giải quyết dứt điểm trong tháng 8/2025.
Đồng thời, ông cũng khẳng định, các nhà thầu không đáp ứng năng lực, thi công chậm trễ sẽ bị cắt giảm khối lượng, thay thế đơn vị khác. “Những đơn vị thi công yếu kém không nên tiếp tục tham gia các dự án PPP do Đèo Cả triển khai trong tương lai,” ông Hoàng nói.
Đòn bẩy kinh tế biên giới và an ninh quốc gia
Không chỉ là công trình giao thông đơn thuần, cao tốc Hữu Nghị – Chi Lăng được đánh giá sẽ góp phần nâng tầm vị thế kinh tế của Lạng Sơn – cửa ngõ giao thương lớn nhất với Trung Quốc, đồng thời cải thiện năng lực kết nối của hành lang kinh tế Lạng Sơn – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh.
Việc hoàn thiện cao tốc cũng sẽ giảm tải cho Quốc lộ 1A và các tuyến tỉnh lộ hiện nay vốn đã quá tải, từ đó tăng khả năng thông quan tại các cửa khẩu quốc tế, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa và chi phí logistics.
Dự án được kỳ vọng sẽ là cú hích cho phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ logistics và thu hút đầu tư vào khu vực Đông Bắc, qua đó tạo việc làm, tăng thu ngân sách và góp phần đảm bảo an ninh, quốc phòng tại khu vực biên giới phía Bắc.
