Trong bối cảnh đẩy mạnh triển khai các dự án hạ tầng giao thông chiến lược quốc gia, tỉnh Phú Thọ đã chính thức đề xuất xin hỗ trợ từ ngân sách trung ương số vốn khổng lồ lên đến hơn 12.363 tỷ đồng dành riêng cho công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư liên quan đến đoạn tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đi qua địa bàn tỉnh. Cụ thể, theo đề xuất chi tiết, Phú Thọ mong muốn được cấp ngay 800 tỷ đồng trong năm 2025 để khởi động các hoạt động cấp bách, và hơn 11.563 tỷ đồng phân bổ cho các năm tiếp theo nhằm đảm bảo tiến độ dự án không bị gián đoạn.
Đề xuất này được đưa ra dựa trên cơ sở đánh giá thực tế về tình hình tài chính địa phương, nơi mà toàn bộ kế hoạch vốn trung hạn giai đoạn 2021-2025 đã được phân bổ hết sạch, trong khi ngân sách tỉnh đang gặp nhiều khó khăn, không thể tự ứng trước để chi trả cho các khoản liên quan đến giải phóng mặt bằng – một khâu then chốt đòi hỏi nguồn lực lớn và kịp thời.
Hình ảnh minh họa cho thấy quy mô đồ sộ của dự án đường sắt, với đoạn tuyến qua Phú Thọ kéo dài tới 99 km, băng qua địa bàn của 5 phường và 15 xã, bắt đầu từ xã Đan Thượng và kết thúc tại phường Phúc Yên. Việc triển khai đoạn tuyến này đòi hỏi một khối lượng công việc khổng lồ, bao gồm thu hồi hơn 620 ha đất nông nghiệp, đất ở và các loại đất khác, đồng thời di dời trên 1.800 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp. Để hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống, tỉnh dự kiến phải xây dựng tới 36 khu tái định cư hiện đại, đảm bảo đầy đủ hạ tầng thiết yếu.
Ngoài ra, dự án còn yêu cầu di dời hàng loạt các công trình hạ tầng kỹ thuật hiện hữu, chẳng hạn như gần 300 vị trí đường dây điện và trạm biến áp, khoảng 200 cột chiếu sáng công cộng, cùng với các cơ sở giáo dục như trường học, các khu công nghiệp đang hoạt động, khu đô thị dân cư và hệ thống công trình cấp thoát nước – tất cả đều cần được xử lý một cách cẩn trọng để tránh ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất của cộng đồng địa phương.
Về cấu trúc hạ tầng trên đoạn tuyến qua Phú Thọ, dự án dự kiến sẽ xây dựng 5 nhà ga chính, trong đó có 4 ga hỗn hợp phục vụ cả hành khách và hàng hóa, cùng với 1 ga chuyên biệt dành cho hành khách. Bên cạnh đó, còn có 2 trạm kỹ thuật được bố trí để hỗ trợ vận hành và bảo dưỡng đường sắt, đảm bảo tính an toàn và hiệu quả cao trong quá trình khai thác sau này. Tổng kinh phí ước tính cho toàn bộ các hạng mục bồi thường, hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng và xây dựng tái định cư được tính toán chi tiết lên đến hơn 12.363 tỷ đồng, phản ánh quy mô lớn lao và tính phức tạp của dự án tại địa bàn tỉnh này.
Dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng là một trong những công trình giao thông trọng điểm quốc gia, với tổng chiều dài tuyến đường khoảng 419 km và tổng mức đầu tư vượt mốc 203.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 8,37 tỷ USD theo tỷ giá hiện hành. Đây là dự án đường sắt đầu tiên được triển khai theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia giai đoạn 2021-2030, được Chính phủ phê duyệt nhằm hiện đại hóa hệ thống giao thông đường sắt Việt Nam. Với vai trò là tuyến huyết mạch mới của khu vực miền Bắc, dự án không chỉ kết nối trực tiếp tỉnh Lào Cai biên giới với thủ đô Hà Nội và cảng biển quốc tế Hải Phòng, mà còn mở ra cơ hội liên kết kinh tế chặt chẽ hơn với Trung Quốc – đối tác thương mại lớn của Việt Nam – thông qua việc nâng cao năng lực vận tải hàng hóa và hành khách qua biên giới.
Theo Nghị quyết của Quốc hội, dự án sẽ chính thức khởi công vào tháng 12/2025, với mục tiêu phấn đấu hoàn thành muộn nhất vào năm 2030, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện đại và an toàn cao. Công trình này không chỉ mang ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy vận tải hàng hóa, phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền Bắc, mà còn đóng góp thiết thực vào việc củng cố an ninh – quốc phòng, đặc biệt trong bối cảnh địa bàn biên giới và các khu vực chiến lược.
Việc triển khai thành công dự án được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững, thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi logistics khu vực Đông Nam Á.
