Tại Hội nghị tập huấn toàn quốc về phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực đất đai, hướng tới mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Minh Ngân nhấn mạnh, đây là bước chuyển có ý nghĩa nền tảng trong cải cách thể chế, cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và tạo tiền đề vững chắc để triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong thời gian tới.
Theo Thứ trưởng, thực hiện nhiệm vụ được Chính phủ giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xây dựng, ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đồng bộ và toàn diện. Nổi bật là Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025, quy định cụ thể về phân định thẩm quyền giữa chính quyền cấp tỉnh và cấp xã trong công tác quản lý đất đai. Đồng thời, Thông tư số 23/2025/TT-BNNMT cũng đã được ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết, thống nhất việc tổ chức thực hiện các quy định mới trên phạm vi toàn quốc.
Phân quyền mạnh mẽ, cắt giảm thủ tục hành chính
Tại hội nghị, đại diện Cục Quản lý đất đai – ông Phùng Tuấn Anh, Phó phòng Quy hoạch và Giao đất – cho biết: từ ngày 1/8/2025, các quy định tại Nghị định 151/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mở ra một giai đoạn mới trong công tác phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc phân quyền mạnh cho chính quyền cấp xã – nơi gần dân nhất và trực tiếp xử lý nhiều thủ tục hành chính. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trong các trường hợp: giao đất không thu tiền sử dụng đất; cho thuê đất thu tiền hàng năm; giao đất cho các đối tượng được miễn toàn bộ tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất.
Đáng chú ý, thời gian xử lý một số thủ tục cũng được rút ngắn đáng kể. Cụ thể: Thời gian giải quyết thủ tục giao đất ở có thu tiền sử dụng đất, không thông qua đấu giá hoặc lựa chọn nhà đầu tư, đối với các đối tượng chính sách: giảm từ 85 ngày còn 35 ngày, tương đương rút ngắn 50 ngày. Thủ tục điều chỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất do sai sót kỹ thuật về diện tích, vị trí, mục đích sử dụng…: giảm từ 20 ngày còn 7 ngày, tiết kiệm 13 ngày so với trước đây.
Ngoài ra, theo bà Phạm Thị Thịnh – Trưởng phòng Đo đạc và Đăng ký đất đai, Nghị định 151/2025/NĐ-CP đã bãi bỏ 3/30 thủ tục hành chính và rút ngắn tổng thời gian thực hiện thủ tục trong lĩnh vực đăng ký đất đai xuống 44/425 ngày. Đồng thời, 3/8 loại giấy tờ cũng được loại bỏ, gồm: Xác nhận đủ điều kiện tồn tại của công trình, nhà ở; Mẫu 07/ĐK về biên bản hợp đồng đăng ký đất đai; Mẫu 08/ĐK-TTr của UBND cấp xã trình cơ quan có chức năng quản lý đất đai.
Nghị định cũng quy định không yêu cầu người dân nộp giấy xác nhận không tranh chấp đất đai, không cần xác nhận phù hợp quy hoạch hoặc tình trạng sử dụng ổn định khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất – một bước cải cách quan trọng giúp giảm gánh nặng cho người dân.
Bà Đoàn Thị Thanh Mỹ – Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai – nhấn mạnh: tinh thần của Nghị định 151 là phát huy tính chủ động, sáng tạo và tinh thần tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương. Trong bối cảnh sắp xếp lại đơn vị hành chính, việc đảm bảo tính liên tục, thông suốt trong quản lý đất đai càng trở nên cấp thiết.
Thứ trưởng Lê Minh Ngân cũng nêu rõ: “Phân cấp không chỉ là việc chuyển giao quyền lực hành chính từ Trung ương về địa phương, mà còn là chuyển đổi tư duy quản trị, đặt trọng tâm vào trách nhiệm giải trình và sự phục vụ người dân, doanh nghiệp. Mục tiêu cao nhất là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý đất đai và cải thiện môi trường đầu tư”.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực tế, vẫn tồn tại không ít khó khăn. Đặc biệt ở cấp xã – nơi trực tiếp tiếp nhận nhiều nhiệm vụ mới nhưng lại thiếu cán bộ chuyên môn, thiếu trang thiết bị công nghệ, và chưa quen với cơ chế chịu trách nhiệm độc lập. Một số cán bộ vẫn còn tâm lý e dè khi xử lý hồ sơ theo thẩm quyền mới được phân cấp.
Đổi mới công nghệ và phát triển nguồn lực
Để khắc phục tình trạng này, Thứ trưởng yêu cầu các địa phương cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật; đồng thời đẩy mạnh đào tạo, tập huấn kỹ năng chuyên môn cho cán bộ cấp xã. Đặc biệt, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đầy đủ, thống nhất, số hóa và kết nối liên thông là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách trong giai đoạn tới.
“Không có cơ sở dữ liệu đất đai thì không thể vận hành tốt quy trình xử lý hồ sơ điện tử, không thể số hóa quản lý, và càng không thể minh bạch hóa thông tin đất đai phục vụ người dân,” Thứ trưởng Lê Minh Ngân khẳng định.
Bên cạnh đó, các địa phương cần chủ động đánh giá lại năng lực cán bộ, từ đó đề xuất điều động, biệt phái cán bộ có chuyên môn từ cấp tỉnh hỗ trợ cho cấp xã. Đồng thời, cần có cơ chế điều chỉnh biên chế, tổ chức bộ máy tinh gọn, phù hợp với yêu cầu thực tiễn của quá trình phân quyền.
Để hỗ trợ địa phương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu, cung cấp sổ tay điện tử hướng dẫn nghiệp vụ, cập nhật các vướng mắc và giải pháp qua hội nghị. Đồng thời, Bộ cũng sẽ duy trì các kênh tư vấn trực tuyến, giúp địa phương tháo gỡ khó khăn kịp thời trong quá trình triển khai.
