Ngày 24/7, tại kỳ họp thứ 2 Hội đồng nhân dân TP.HCM khóa X, một nghị quyết quan trọng vừa được thông qua, mở đường cho việc thúc đẩy tiến độ cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ trên địa bàn Thành phố. Theo đó, các doanh nghiệp tham gia đầu tư các dự án thuộc lĩnh vực này sẽ được hưởng loạt chính sách ưu đãi tài chính đáng kể từ ngân sách thành phố.
Cụ thể, TP.HCM cam kết hỗ trợ 50% chi phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi các dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ. Mức hỗ trợ tối đa được xác định là 10 tỷ đồng cho mỗi dự án. Khoản chi này được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ nút thắt về chi phí đầu vào – một trong những nguyên nhân khiến hàng loạt dự án chậm triển khai trong nhiều năm qua.
Hạ tầng kỹ thuật được hỗ trợ bao gồm các hạng mục kết nối và phục vụ cộng đồng như: hệ thống giao thông bên ngoài dự án, hệ thống cấp điện và chiếu sáng công cộng, hạ tầng thông tin liên lạc, cấp - thoát nước, xử lý nước thải, quản lý chất thải rắn và các công trình vệ sinh công cộng. Đáng chú ý, phần hạ tầng kỹ thuật nằm bên trong công trình chung cư sẽ không nằm trong diện được hỗ trợ.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng sẽ được thành phố hỗ trợ 50% chi phí cho công tác di dời, cưỡng chế di dời cư dân, nếu thực hiện theo đúng các quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Đây là một phần chi phí từng được nhiều nhà đầu tư đánh giá là "gánh nặng tài chính" trong quá trình triển khai cải tạo nhà cũ.
Chính sách hỗ trợ sẽ được giải ngân sau khi chủ đầu tư hoàn tất nghiệm thu hạ tầng hoặc có phương án di dời được phê duyệt. Điều kiện áp dụng là các dự án phải được chấp thuận đầu tư sau thời điểm Nghị quyết chính thức có hiệu lực thi hành.
Nghị quyết mới lần này là một bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các mục tiêu mà Thành phố đã ấp ủ trong suốt hơn hai thập kỷ qua. Theo UBND TP.HCM, từ năm 1999, Thành phố đã bắt đầu triển khai các chủ trương sửa chữa và xây dựng lại các khu nhà tập thể, chung cư cũ xuống cấp nghiêm trọng.
Đến năm 2008, sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 34/2007/NQ-CP, TP.HCM đã đưa vào thực hiện Kế hoạch cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ với định hướng tổng thể hơn. Tuy nhiên, sau gần 15 năm, tiến độ vẫn ì ạch và nhiều mục tiêu chưa đạt được.
Đặc biệt, tại Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ X (nhiệm kỳ 2015–2020), việc cải tạo chung cư cũ được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng của chương trình chỉnh trang đô thị. Khi đó, Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2020 phải hoàn tất việc tháo dỡ, xây mới ít nhất 50% trong tổng số 474 chung cư cũ được xây dựng trước năm 1975. Tuy nhiên, đến cuối nhiệm kỳ, kết quả thực hiện còn khiêm tốn, nhiều dự án vướng pháp lý, thiếu động lực tài chính và gặp khó trong vận động cư dân đồng thuận di dời.
Trước bối cảnh đó, cùng với sự ra đời của Luật Nhà ở năm 2023 và hai nghị định hướng dẫn thi hành là Nghị định số 95/2024/NĐ-CP và Nghị định số 98/2024/NĐ-CP, UBND TP.HCM xác định cần có cơ chế ưu đãi đủ mạnh để khuyến khích nhà đầu tư tư nhân tham gia các dự án cải tạo nhà ở cũ vốn lâu nay không hấp dẫn về mặt lợi nhuận.
Nguồn ngân sách để triển khai chính sách này sẽ được trích từ ngân sách chi thường xuyên của Thành phố. Sở Xây dựng TP.HCM sẽ là cơ quan được giao nhiệm vụ quản lý, kiểm tra giá trị các hạng mục được hỗ trợ, đảm bảo việc giải ngân đúng quy trình và công khai minh bạch.
UBND Thành phố nhấn mạnh rằng việc thông qua nghị quyết hỗ trợ tài chính cho các dự án cải tạo nhà chung cư cũ không chỉ giải quyết các vấn đề cấp bách về an toàn sinh mạng và nơi ở của người dân, mà còn nhằm cụ thể hóa chiến lược phát triển đô thị bền vững.
“Chính sách lần này vừa đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, vừa mang tính đặc thù để tháo gỡ nút thắt tồn đọng nhiều năm. Đây là cơ hội vàng để các nhà đầu tư đồng hành cùng Thành phố trong công cuộc chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng sống cho cư dân đô thị”, một lãnh đạo Sở Xây dựng khẳng định.
Thực tế, hàng trăm khu chung cư xây trước năm 1975 tại TP.HCM đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Theo kết quả kiểm định mới nhất, nhiều khu nằm trong nhóm nguy hiểm cấp D – mức độ có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Trong khi đó, tâm lý lo ngại chi phí lớn, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng và thiếu các chính sách đột phá khiến các nhà đầu tư chưa mặn mà với các dự án cải tạo dạng này.
Giờ đây, với chính sách hỗ trợ cụ thể về mặt tài chính, TP.HCM kỳ vọng sẽ tạo được cú hích mạnh mẽ, thu hút doanh nghiệp tham gia, từ đó từng bước giải quyết bài toán nhà ở cũ kỹ, mất an toàn và không còn phù hợp với tiêu chuẩn phát triển đô thị hiện đại.
