Theo ông Nguyễn Kiên Giang, Phó Trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông, Sở Xây dựng TP.HCM trong giai đoạn 2021–2025, TP.HCM đặt mục tiêu xây dựng khoảng 199.000 căn nhà ở xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở ngày càng tăng của người dân, đặc biệt là nhóm lao động thu nhập thấp. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, số lượng dự án được triển khai và số căn hộ đã hoàn thành vẫn ở mức rất khiêm tốn, chưa tương xứng với mục tiêu đã đề ra.
Ông Giang chỉ rõ, nguyên nhân chính khiến tiến độ chậm đến từ hàng loạt vướng mắc kéo dài về pháp lý, thủ tục đầu tư, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, cũng như tình trạng thiếu quỹ đất sạch và ổn định cho các dự án. “Có những dự án vướng giải phóng mặt bằng kéo dài nhiều năm, không thể triển khai. Một số dự án nhà ở thương mại dù đã xác định quỹ đất 20% xây dựng nhà ở xã hội nhưng chủ đầu tư chậm bàn giao hoặc chưa có động thái triển khai" ông Giang nhấn mạnh.
Trước thực tế này, Sở Xây dựng TP.HCM đã đưa ra hàng loạt giải pháp tháo gỡ. Trong đó, việc đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố được xem là giải pháp trọng tâm, nhằm tăng cường tính giám sát và trách nhiệm chỉ đạo của các cấp, ngành. Bên cạnh đó, thành phố đang rá soát toàn bộ quy hoạch các khu chức năng để xác định rõ nhu cầu phát triển nhà ở xã hội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2040, qua đó chủ động quỹ đất, quy hoạch đồng bộ với hạ tầng giao thông và dịch vụ công cộng.
Thành phố sẽ sớm công bố các bộ thiết kế mẫu và thiết kế điển hình dành cho dự án nhà ở xã hội nhằm rút ngắn thời gian hoàn thiện thủ tục đầu tư, đồng thời đảm bảo sự đồng bộ và phù hợp với hạ tầng kỹ thuật. Song song đó, Sở Xây dựng cũng đang soạn thảo một nghị quyết riêng về cơ chế hỗ trợ đầu tư nhà ở xã hội bằng nguồn vốn ngân sách thành phố.
Về tiến độ, ông Giang nhấn mạnh: “Chúng tôi yêu cầu các chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại nghiêm túc tuân thủ quy định của Luật Nhà ở 2023, đặc biệt phải khởi công xây dựng nhà ở xã hội trên quỹ đất 20% ngay trong năm 2025”.
Bên cạnh việc kiện toàn Quỹ Phát triển nhà TP.HCM nhằm cung cấp nguồn vốn vay ưu đãi cho cán bộ, công chức và người lao động có nhu cầu tạo lập chỗ ở, Sở Xây dựng TP.HCM đang đề xuất thành lập Quỹ Phát triển Nhà ở Quốc gia. Nếu được thành lập, quỹ này sẽ đóng vai trò như một công cụ tài chính quan trọng, trực tiếp đầu tư xây dựng các dự án nhà ở xã hội đồng bộ hạ tầng, hoặc mua lại quỹ nhà ở xã hội và nhà ở thương mại để đưa vào khai thác cho thuê với mức giá phù hợp, đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.
Ông Nguyễn Kiên Giang, Phó Trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông, Sở Xây dựng TP.HCM nhận định, cơ chế đặt hàng hoặc ký hợp đồng mua nhà ở thương mại để phục vụ cán bộ, công chức và người lao động thuê sẽ giải quyết nhanh áp lực về nhu cầu nhà ở, đồng thời giảm gánh nặng cho ngân sách trong việc phải đầu tư dàn trải nhiều dự án cùng lúc.
Vốn vay dài hạn hiện được xem là một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với cả chủ đầu tư và người mua nhà ở xã hội. Ông Giang cho biết, mức vay tối đa 900 triệu đồng qua Quỹ Phát triển nhà TP.HCM với lãi suất 4,7%/năm hiện không còn đủ sức hấp dẫn, bởi giá trị căn hộ trên thị trường đang ngày một gia tăng, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa nhanh.
Đối với chủ đầu tư, TP.HCM đã triển khai các gói hỗ trợ lãi suất ưu đãi. Theo đó, mỗi dự án nhà ở xã hội có thể được vay tối đa 200 tỷ đồng/dự án từ Quỹ Đầu tư phát triển hạ tầng đô thị TP.HCM (HFIT) với thời hạn không quá 7 năm và mức lãi suất thấp hơn 1,5 – 2% so với lãi suất trung bình trên thị trường. Ngoài ra, phần vốn đầu tư cho công nghệ và thiết bị phục vụ dự án còn có thể được hỗ trợ lên đến 85% nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp.
Về phía người mua, TP.HCM áp dụng mức vay tối đa 70% giá trị căn hộ (không vượt quá 900 triệu đồng) với lãi suất chỉ 3,2%/năm và thời gian vay lên đến 20 năm. Đặc biệt, để tăng khả năng tiếp cận, thành phố đã phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội, cho phép người dân được vay tới 80% giá trị hợp đồng thuê mua, với thời hạn trả kéo dài tối đa 25 năm, giúp giảm gánh nặng tài chính cho các hộ gia đình trẻ và người thu nhập thấp.
Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ mua nhà, TP.HCM cũng đang khuyến khích phát triển nhà ở xã hội cho thuê với mức giá hợp lý, phù hợp khả năng chi trả của công nhân và người lao động. Chính sách này được xem là hướng đi dài hạn, vừa giải quyết nhu cầu an cư, vừa giảm áp lực tài chính cho người dân, đặc biệt là lao động tại các khu chế xuất và khu công nghiệp.
