Ngày 12/8, Tổ công tác số 2 của Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM do ông Phạm Trọng Nhân, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM làm trưởng đoàn, đã có chuyến kiểm tra thực địa và làm việc với các đơn vị liên quan về dự án thành phần 3 cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu (đoạn qua TP.HCM) và tiến độ triển khai Khu thương mại tự do (FTZ) Cái Mép Hạ gắn với cảng biển.
Theo đề án, Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ dự kiến đặt tại phường Tân Phước và Tân Hải (TP. Phú Mỹ, Bà Rịa – Vũng Tàu cũ) với quy mô 3.764 ha, hướng tới hình thành hệ sinh thái công nghiệp – dịch vụ gắn liền với cảng quốc tế Cái Mép – Thị Vải.
Dự án gồm 3 khu chức năng với 8 phân khu liền kề: Khu đầu mối giao thông vận tải (cảng biển, cảng thủy nội địa, ga đường sắt) rộng hơn 1.735 ha; Khu kho bãi logistics và công nghiệp hơn 1.178 ha; Khu công nghiệp công nghệ cao, đô thị – dịch vụ.
Điểm nhấn của đề án là 36 cơ chế, chính sách ưu đãi, trong đó có 19 chính sách mới mang tính vượt trội so với quy định hiện hành. Đáng chú ý gồm: cho phép sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ giao dịch chính; thu hút và quản lý nhân lực quốc tế chất lượng cao; cho phép thế chấp quyền sử dụng đất tại ngân hàng nước ngoài; tự do hóa lãi suất; ưu đãi thuế; phát triển cảng xanh và hệ thống logistics thông minh.
Mục tiêu là hình thành khu thương mại tự do thế hệ mới, kết nối trực tiếp cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải với sân bay Long Thành và hành lang kinh tế xuyên Á, qua đó đưa TP.HCM trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế hàng đầu Đông Nam Á.
Ngày 21/5/2025, UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (trước sáp nhập) đã trình Thủ tướng phê duyệt đề án và nhận góp ý từ Bộ Tài chính, Bộ Công Thương. Nhiều tập đoàn, nhà đầu tư lớn đã bày tỏ quan tâm, song khung pháp lý cho mô hình FTZ tại Việt Nam vẫn chưa hoàn thiện, đặc biệt là chính sách miễn giảm thuế và ưu đãi đầu tư.
TP.HCM kiến nghị Chính phủ sớm phê duyệt đề án, đồng thời đưa cơ chế khu thương mại tự do vào Nghị quyết 98 (sửa đổi) để đảm bảo triển khai đồng bộ, tận dụng tối đa lợi thế cảng và logistics của khu vực Đông Nam Bộ. Nếu được thông qua, Cái Mép Hạ sẽ trở thành động lực chiến lược, nâng tầm vị thế kinh tế biển của TP.HCM và mở rộng cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với dự án thành phần 3 cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, Ban Quản lý dự án Giao thông khu vực và chuyên ngành Nông nghiệp tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cho biết: giai đoạn đầu giải phóng mặt bằng đã hoàn tất 100%, bố trí tái định cư cho 209 hộ dân.
Hai hạng mục bổ sung – tuyến đường dân sinh tại phường Tam Long (0,84 ha) và nút giao tại phường Tân Thành (23 ha) – dự kiến bàn giao mặt bằng từ tháng 9/2025.
Hiện phần đường chính đã cơ bản hoàn thiện với lớp bê tông nhựa, sơn kẻ, dải phân cách, hàng rào. Hệ thống chiếu sáng và các hạng mục an toàn giao thông đang được triển khai tại các nút giao Hội Bài – Phước Tân và Quốc lộ 56. Trong 11 cây cầu của dự án, 9 cầu đã hoàn thành, 2 cầu còn lại dự kiến xong trong tháng 9/2025. Tuyến cao tốc sẽ khai thác vào tháng 12/2025.
Đơn vị tư vấn cũng đang lập phương án bổ sung nút giao đường Mỹ Xuân – Ngãi Giao – Hòa Bình (ĐT991), dự kiến giải phóng mặt bằng trong tháng 9/2025 và khởi công quý 1/2026. Chủ đầu tư khẳng định hạng mục này không ảnh hưởng đến tiến độ khai thác tuyến chính, đồng thời kiến nghị dùng quỹ đất tái định cư của TP. Phú Mỹ cũ (khoảng 1.000 lô) để bố trí cho các hộ dân liên quan.
Tại buổi làm việc, các đại biểu đề nghị chủ đầu tư cung cấp thêm phương án triển khai nút giao bổ sung, tiến độ hoàn thiện 2 cầu còn lại, giải pháp đảm bảo an toàn giao thông và tình hình giải ngân vốn. Đồng thời, yêu cầu nghiên cứu phương án tái định cư hợp lý, lấy ý kiến người dân trước khi triển khai.
