Ngày 26/9/2021, Trung Quốc chính thức khởi công tuyến đường sắt cao tốc Thành Đô – Trùng Khánh, dự án hạ tầng trọng điểm dài 292km, được xem là một phần then chốt trong chiến lược phát triển mạng lưới giao thông quốc gia. Với thiết kế tối ưu đạt tốc độ 350km/h và có thể nâng cấp lên 400km/h, tuyến này không chỉ là một công trình quy mô lớn về kỹ thuật và công nghệ, mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong kết nối kinh tế vùng Tây Trung Quốc với trung tâm phía Đông nước này.
Mảnh ghép chiến lược trong “Tám dọc, tám ngang”
Tuyến Thành Đô – Trùng Khánh là một phân đoạn trọng yếu trong hành lang cao tốc dọc sông Dương Tử dài 2.100km, nối liền các đô thị chiến lược như Thượng Hải, Nam Kinh, Hợp Phì, Vũ Hán, Trùng Khánh và Thành Đô. Đây cũng là một trong các dự án chủ lực thuộc quy hoạch "Tám dọc, tám ngang" – kế hoạch phát triển mạng lưới đường sắt cao tốc toàn quốc do Chính phủ Trung Quốc phê duyệt nhằm đảm bảo liên kết vùng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn diện.
Tổng vốn đầu tư cho tuyến đường sắt cao tốc này ước tính khoảng 560 tỷ nhân dân tệ (gần 76 tỷ USD). Tuyến đường đi qua nhiều quận, huyện thuộc hai thành phố lớn, trong đó có Yubei, Bishan, Tongliang (thuộc Trùng Khánh) và Ziyang (thuộc tỉnh Tứ Xuyên), với 8 ga chính được xây dựng dọc tuyến. Dự án đặt mục tiêu đưa vào khai thác thương mại vào năm 2027 và hoàn tất toàn bộ hạng mục kỹ thuật trước năm 2030.
CR450 – Kỷ nguyên mới của đường sắt siêu tốc
Một trong những điểm nhấn nổi bật nhất của dự án là việc đưa vào vận hành mẫu đầu tàu CR450 – thế hệ tàu cao tốc hoàn toàn mới do Trung Quốc tự nghiên cứu và phát triển. Mẫu tàu này được thiết kế để hoạt động ở tốc độ thương mại 400km/h, và đã đạt mốc thử nghiệm tối đa lên đến 450km/h – trở thành hệ thống vận tải mặt đất nhanh nhất thế giới tính đến hiện nay.
CR450 được kỳ vọng sẽ thay thế mẫu CR400 hiện tại, không chỉ về tốc độ mà còn ở hiệu suất tiêu thụ năng lượng, độ an toàn và khả năng tự động hóa. Việc ứng dụng CR450 trên tuyến Thành Đô – Trùng Khánh được xem như bước tiến đột phá của ngành công nghiệp đường sắt Trung Quốc trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Hiện tại, thời gian di chuyển giữa hai thành phố bằng tuyến cao tốc hiện hữu là khoảng 1 giờ 7 phút. Khi CR450 chính thức vận hành, thời gian này sẽ rút ngắn chỉ còn khoảng 50 phút, thiết lập "liên kết kinh tế 1 giờ" giữa hai cực tăng trưởng lớn của vùng Tây Nam Trung Quốc.
Thúc đẩy phát triển vùng, rút ngắn khoảng cách Đông – Tây
Tuyến đường sắt cao tốc Thành Đô – Trùng Khánh không chỉ là biểu tượng của công nghệ và tốc độ, mà còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển vùng kinh tế Dương Tử – khu vực hiện đang đóng góp lớn vào GDP Trung Quốc.
Theo các thống kê năm 2024, khu vực Tây Trung Quốc chiếm khoảng 30,3% GDP toàn quốc, tương đương 8.700 tỷ nhân dân tệ (gần 1.200 nghìn tỷ USD). Trong bối cảnh miền Đông – nơi tập trung các thành phố ven biển – vẫn đang phát triển vượt trội, tuyến đường sắt này được kỳ vọng sẽ thu hẹp dần khoảng cách phát triển giữa các vùng, tạo điều kiện thuận lợi để khu vực nội địa đẩy mạnh thu hút đầu tư, mở rộng thương mại, và đẩy nhanh quá trình đô thị hóa.
Lo ngại về gánh nặng tài chính và hiệu quả đầu tư
Dù được đánh giá cao về mặt công nghệ và tiềm năng thúc đẩy tăng trưởng, dự án cũng không tránh khỏi những lo ngại nhất định về tính hiệu quả kinh tế và gánh nặng tài chính. Theo các phân tích được đăng tải trên Wall Street Journal và Le Monde, tổng nợ của Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Trung Quốc hiện đã vượt mốc 1.000 tỷ USD. Việc đầu tư vào các tuyến cao tốc ở những khu vực không có mật độ dân cư cao hoặc lưu lượng hành khách ổn định có thể gây áp lực lên cân đối tài chính dài hạn.
Ngoài ra, chi phí duy tu, vận hành các tuyến siêu tốc công nghệ cao như CR450 cũng là một bài toán cần tính toán kỹ lưỡng, đặc biệt trong bối cảnh Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc nền kinh tế để phù hợp hơn với mô hình phát triển chất lượng cao thay vì tăng trưởng bằng mọi giá.
Tham vọng duy trì vị thế dẫn đầu thế giới về đường sắt cao tốc
Bất chấp những thách thức tài chính, Trung Quốc vẫn thể hiện rõ tham vọng duy trì và củng cố vị thế dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực đường sắt cao tốc. Với mạng lưới hiện tại trải dài hơn 45.000km – dài nhất thế giới – cùng năng lực tự phát triển đầu tàu và công nghệ điều khiển hiện đại, nước này đang từng bước thiết lập chuẩn mực mới cho vận tải mặt đất thế kỷ 21.
Tuyến Thành Đô – Trùng Khánh với sự xuất hiện của CR450 là minh chứng mới nhất cho chiến lược dài hạn đó. Không chỉ là dự án kết nối hai trung tâm đô thị lớn, tuyến cao tốc này còn là biểu tượng của khả năng công nghệ, tốc độ phát triển hạ tầng và tầm nhìn chiến lược trong quản trị phát triển của Trung Quốc.
